Çocuk Diş Hekimliği Pedodonti
15 yaşına kadar bebek ve çocuklarda süt dişleri ve kalıcı dişlerin korunması için farklı teknikler kullanırız. Diş sağlığı bebeklikte başlar.
Pedodonti, yani çocuk diş hekimliği, doğumdan kalıcı dişlerin kök gelişimi tamamlanana kadar çocuklardaki ağız sorunlarının önlenmesi ve tedavisiyle ilgilenir. Ayrıca çocuk psikolojisi konusunda iyi eğitimlidirler ve hem bebeklere hem ebeveynlere yardımcı olarak çocukların ağız sağlığını desteklerler.
Diş hekimleri çocuklar için ne yapar?
Çocuk diş hekimleri, bebeklikten ergenlik yıllarına kadar çocukların ağız sağlığına adanmıştır. Çocukluğun çeşitli evrelerinde bir çocuğun dişlerine, diş etlerine ve ağzına bakacak deneyim ve niteliklere sahiptirler. Çocuklar hayatın ilk 6 ayında süt dişlerini çıkarmaya başlar.
6 veya 7 yaşında ilk diş setlerini kaybetmeye başlarlar; bunlar sonunda kalıcı dişlerle yer değiştirir. Çocuklar yalnızca küçük yetişkinler değildir. Bir diş muayenesi sırasında her zaman sabırlı ve işbirlikçi olmaya istekli değillerdir. Çocuk diş hekimleri çocukları nasıl muayene edeceklerini ve onları rahat ettirecek şekilde nasıl tedavi edeceklerini bilir. Ayrıca çocuk diş hekimleri, çocuklar düşünülerek düzenlenmiş ve dekore edilmiş özel olarak tasarlanmış hizmetler kullanır.
Çocuğu diş hekimine hangi yaşta götürmelisiniz?
Birçok ebeveyn bebeklerin ve yürümeye başlayan çocukların çürük kapabileceğini fark etmez, ama kapabilirler ve kaparlar. Çocuğunuz bir diş çıkarır çıkarmaz o diş çürümeye başlayabilir. Bu yüzden ilk diş çıktığında bebeğiniz için bir diş kontrolü planlamak çok önemlidir.
Çocuğumu 1 yaşında diş hekimine götürmek çok erken değil mi?
Çoğu bebek yaklaşık 6 aylıkken diş çıkarmaya başlar. American Dental Association’a göre çocuklar ilk dişlerini çıkardıktan sonraki altı ay içinde bir diş hekimi görmelidir. Yine de ilk diş randevuları için 12 aylıktan sonraya bırakmamalıdırlar. Çocuğunuz 1 yaşına geldiğinde henüz bir diş çıkarmadıysa yine de bir diş muayenesine getirin.
Diş çürüğü, 5 yaşın altındaki çocukların neredeyse 1 in 5’ini etkiler. Gelişen durumları erken yakalayarak diş hekiminiz bunları etkili biçimde teşhis ve tedavi edebilir. Bebeğinizin ömür boyu sağlıklı bir gülüşe sahip olması için ellerinden geleni yaparlar. Çocuk diş hekiminiz ziyaretiniz sırasında diş çürüğü, yaralanmalar ve diğer sorunları kontrol edebilir ve bebeğiniz büyüdükçe ağzındaki değişiklikleri izleyebilir.
Türkiye’de Çocuk Diş Hekimliğinde Çocuklarda Genel Anestezi ve Sedasyon ile Diş Tedavisi
Genel anestezi, hastaya damar içi ilaçlar ve/veya narkoz gazı verilerek narkoz halinin sağlandığı bir anestezi türüdür. Sedasyon ise hastaya bazen damar içi, bazen ağızdan ilaçlar verilerek sakin bir halin sağlandığı anestezidir. Buradaki en önemli nokta sedasyon düzeyinin ayarlanmasıdır. Sedasyon uygulaması, ağız içinde yapılan tedavinin uygulanması dikkate alınarak, hastanın solunumunun bozulmayacağı şekilde bilinçli sedasyon olmalıdır. Derin sedasyon yarardan çok zarar verebilir. Bu nedenle derin sedasyon yerine genel anestezi çok daha güvenli kabul edilir. Ayrıca sedasyonun ilaç etkisi yoktur, bu yüzden hastalara ameliyat edilecek bölgeyi uyuşturmak için lokal anestezi de verilir. Antalya, Türkiye’de çocuk diş hekimliği tedavilerinde genel anestezi kullandığımızda işlemden önce altı saat açlık ve susuzluk isteriz. Sedasyon uygulamasında, yaşa göre, işlemden 4 veya 5 saat önce açlık ve susuzluk isteriz.
Çocuklara Diş Fırçalamayı Nasıl Öğretirsiniz?
Çocuklara iyi diş fırçalama alışkanlıkları öğretmek önemlidir. Çocukların yüzde 40’ından fazlasında anaokuluna başlamadan önce çürük vardır ve diş çürüğü küçük çocuklarda başlıca rahatsızlıktır. American Academy of Pediatrics’e göre astımdan beş kat, yaygın alerjilerden yedi kat daha sık görülür. Ancak bir çocuğun dişleri kalıcı değildir. 20 “süt dişi”nden oluşan tam bir setin çıkması üç yıl sürer. 12 veya 13 yaşına geldiklerinde bu birinci dişler dökülmüş, yerini yetişkin kalıcı dişler almıştır.
Bir çocuk süt dişlerini zaten kaybedecekse düzenli fırçalamanın önemi var mıdır? Evet, varmış. Süt dişleri doğru ağız oluşumu için hayati önemdedir. Kalıcı yetişkin dişler için rehber görevi görürler ve erken düşerlerse kalıcı dişlerin doğru çıkması için yeterli yer olmayabilir. Küçük çocukların kendi dişlerini etkili biçimde fırçalayıp ip kullanmak için gereken ince motor becerileri yoktur. Çocuklara diş fırçalamayı öğretmenin en eğlenceli yollarından biri olmasa da, ilk birkaç yıl gereklidir.
Bebeğinizin dişlerine ip kullanırken veya fırçalarken ne yaptığınızı sesli açıklayın. Evet, anlatmak saçma gelebilir ama ne yaptığınızı ve nedenini konuşmak temeli oluşturur ve çocuğunuzun ne kadarını içselleştirdiğine şaşırabilirsiniz.
Çocuklar sıklıkla unutkandır, ama aynı zamanda alışkanlık yaratıklarıdır (tıpkı yetişkinler gibi!). Çocuğunuzun ağız hijyenini rutinlerinin bir parçası haline getirmesine yardımcı olmanın en kolay yolu, bunu her gün düşünmeden yaptıkları diğer etkinliklere bağlamaktır: giyinmek veya soyunmak, küvete veya duşa girip çıkmak, kahvaltı etmek veya tatlı yemek.
Çocuklarda Diş Sorunları?
Bir çocuğun diş sorunlarının çoğu yetişkinleri de etkileyenlerle aynıdır, ancak çocuğunuzun dişleri hâlâ gelişmektedir ve kalıcı ardıllarından daha yumuşak ve daha yenidir. Tedavi edilmeyen diş durumları zayıf ve hizasız diş gelişimine yol açabilir; çocuk büyüdükçe daha ciddi sorunlara neden olur.
Diş çürüğü, ülke genelinde ve tüm dünyada çocuklar ve hatta yetişkinler arasında çok yaygın bir diş sorunudur. Bakteriler dişlerde biriktiğinde plak olur; mineyi yer ve çürüklere yol açar. Neyse ki diş çürüğü düzenli fırçalama ve diş ipi ile önlenebilir. Çürüğe katkıda bulunan şekerli gıdaları ve karbonhidratları sınırlayan sağlıklı bir diyet de cabası.
Çocuğunuz sıcak veya soğuk gıdalardan ya da havadan rahatsızlık duyuyorsa hassas dişleri olabilir. Diş hassasiyetine yatkın olanlar yalnızca yaşlılar değildir; çocuklar da daha ince mineleri nedeniyle bunu yaşayabilir; plak minenin daha hızlı aşınmasına yol açabilir. Bunu gidermek için çocuk diş hekiminiz etkilenen bölgelere sealant uygulayabilir. Bunlar çatlakları doldururken mineyi güçlendirir. Mineyi kazımamak için her zaman yumuşak bir diş fırçası kullanmak önemlidir.
Beyzbol, futbol, basketbol ve diğer sporları oynayan çocuklarda yaralanmaya bağlı diş sorunlarıyla karşılaşmak olağandışı değildir. Kırık, parçalanmış, sallanmış ve yerinden çıkmış dişler kazalarda oluşabilir. Genel olarak sallanmış ve yerinden çıkmış dişler süt dişleriyse (birinci dişler) büyük bir kaygı değildir; çünkü kalıcı dişler gelecektir. Ancak kırık veya başka şekilde hasarlı dişler acil diş bakımı gerektirir.
Diş eti hastalıklarına periodontal hastalıklar da denir. Gingivitis, plak ve diş taşının dişin dibinde birikip diş etlerini rahatsız ettiği bir diş eti hastalığı türüdür. Başlangıçta çocuğun diş etleri kırmızı ve iltihaplı görünebilir ve fırçalama ile diş ipi sırasında kanayabilir.
Çocukların herhangi bir müdahale olmadan mükemmel düz dişlere sahip olması nadirdir. Neyse ki çocuğunuzun veya gencinizin özgüvenle gülümsemesine yardımcı olacak birçok ortodontik tedavi vardır. Ortodontik sorunlar sıklıkla genetiğin bir sonucudur; çenenin boyutu ve şekli, çocuğunuzun dişlerinin nasıl büyüyüp bir araya geldiği konusunda rol oynar.
Bebeklik döneminde birçok çocuk başparmak veya parmak emme alışkanlığı geliştirir. Bebek veya süt çocuğu için bu alışkanlığa sahip olmak kabul edilebilir; çünkü bir rahatlık ve güvenlik duygusu sağlar. Ancak bu pratik çocuklukta devam ederse kalıcı dişlerin gelişimi için geniş bir sonuç yelpazesi vardır.
Başparmak emme normal ağız gelişimini bozabilir; diş hizasını ve damak çatısını etkiler. Güçlü ve yoğun başparmak emme geçici ve kalıcı diş yapılarına zarar verebilir. Çocuklar beşinci yıllarına kadar başparmak emmeye devam ederse diş hekiminiz alışkanlığı kırma yolları önerebilir ve destek sağlayabilir.
Çocuklar diş gıcırdatmaya, yani bruksizme yatkındır. Bu, diş hizasızlığı, bir ağrı tepkisi veya stres nedeniyle ortaya çıkabilir. Bruksizm genellikle tedavi gerektirmez, ancak devam ederse hem birinci hem ikinci dişler aşınabilir. Yaygın belirtiler çene ağrısı, baş ağrısı ve hassasiyettir. Çocuk diş hekiminiz her gece gıcırdatmayı tamponlamak için bir gece plağı reçete edebilir.
Hepimizin zaman zaman kötü nefesi, yani halitozisi vardır. Ancak çocuğunuzun kötü nefesi gün boyu devam ederse büyük olasılıkla daha derin bir sorun vardır. Kötü nefes, ağızda kalan yiyecek ve plakla beslenen ve kokulu hidrojen sülfür yayan bakteri birikiminden gelir. Halitozisin ağız kuruluğu, zayıf ağız hijyeni, sindirim sorunları ve hatta bazı ilaçlar dahil çeşitli nedenleri vardır. Kötü nefesi önlemenin en iyi yolu iyi diş hijyeni uygulamak ve çocuğunuzun diş hekimiyle düzenli diş temizliği planlamaktır.
Yaklaşık altı yaşında genellikle ilk ön orta diş sallanır ve düşer. Ciddi ağrı olmadan, yaklaşık 5 ila 7 yıl boyunca gerçekleşen doğal bir süreçtir. Çocuk yaklaşık 13 yaşına geldiğinde. Ancak bazen diş düşmez. Bir diş erken düştüğünde veya hiç düşmediğinde diş hekimine danışılmalıdır. Aşırı süre kalan dişler kalıcı dişleri de etkiler. Kalıcı dişlerin sıkışmasını ve hizasız hale gelmesini önlemek için mümkün olan en kısa sürede bir diş hekimi görmek en iyisidir.

